„Patent na znak towarowy” – z takim określeniem często spotykamy się w rozmowach z osobami, które rozpoczynają proces ochrony swojej marki czy produktów. W systemie własności przemysłowej funkcjonują różne prawa wyłączne, a każde z nich służy ochronie innego rodzaju efektów działalności intelektualnej. Patent chroni wynalazek, czyli techniczne rozwiązanie, prawo ochronne na znak towarowy zabezpiecza nazwę, logo lub inne oznaczenie odróżniające, natomiast rejestracja wzoru przemysłowego obejmuje ochroną wygląd produktu. Jak zatem wybrać właściwą formę ochron, a kiedy warto z nich korzystać łącznie?

Dobra wiadomość jest taka, że nie zawsze trzeba wybierać między poszczególnymi formami ochrony własności intelektualnej. Kluczowe jest ich odpowiednie dobranie. Rejestracja znaku towarowego chroniącego nazwę produktu nie wyklucza rejestracji wzoru przemysłowego, który zabezpiecza jego wygląd. Wręcz przeciwnie, bardzo często obie formy ochrony wzajemnie się uzupełniają. W praktyce nazwa produktu jest chroniona jako znak towarowy, a jego opakowanie lub charakterystyczna postać jako wzór przemysłowy.

Prowadzona kompleksowo ochrona własności intelektualnej pozwala lepiej chronić produkty przed kopiowaniem i nieuczciwą konkurencją. Jest również ważnym sygnałem dla inwestorów i partnerów biznesowych. Udowadnia, że marka tworzy unikalne rozwiązania, inwestuje w ochronę swoich produktów i profesjonalnie buduje swoją wartość rynkową.

Co to jest znak towarowy?

Podstawową funkcją znaku towarowego jest umożliwienie odbiorcom odróżniania produktów lub usług pochodzących od jednego przedsiębiorcy od tych oferowanych przez konkurencję. Budując markę, jej nazwę, logo czy inne oznaczenia graficzne i identyfikacyjne, dążysz do tego, aby konsumenci je zapamiętali i kojarzyli z określoną jakością. Taka inwestycja wymaga odpowiedniego zabezpieczenia przed próbami wykorzystywania przez inne podmioty. Konkurencja kopiując Twoje oznaczenia będzie sprzedawać własne towary lub usługi. Co więcej, tolerowanie obecności na rynku oznaczeń myląco podobnych do Twojego może prowadzić do sytuacji, w której negatywne opinie dotyczące cudzych produktów zostaną przeniesione na Twoją działalność.

Rejestracja znaku towarowego to formalne zabezpieczenie marki, które pozwala skutecznie przeciwdziałać jej naśladowaniu oraz kopiowaniu. Zarejestrowany znak towarowy umożliwia walkę z podróbkami oraz z produktami lub usługami oznaczonymi w sposób na tyle podobny, że mogą wprowadzać konsumentów w błąd. Innymi słowy dopiero zgłoszenie i uzyskanie rejestracji znaku towarowego daje możliwość łatwej i szybkiej ochrony nazwy czy logo przed jego bezprawnym wykorzystaniem przez innych.

W zależności od tego na jakie oznaczenie chcemy uzyskać monopol, mamy do wyboru różne rodzaje znaków towarowych:

• Słowne znaki towarowe – dedykowane są dla zabezpieczenia nazwy. Chronią element słowny niezależnie od jego przedstawienia graficznego. Dzięki temu zapewniają szeroką ochronę i nie wymagają ponownej rejestracji w przypadku rebrandingu polegającego wyłącznie na zmianie logotypu lub elementów graficznych identyfikacji wizualnej.

• Słowno-graficzne znaki towarowe – chronią element słowny w konkretnym ujęciu graficznym. Jest to forma przeznaczona dla logotypów z elementem słownym.
• Graficzne znaki towarowe – czyli ochrona dla elementów wizualnych, które nie zawierają słów np. dla sygnetu, który jest używany w komunikacji marki.
• Niekonwencjonalne znaki towarowe, czyli znaki multimedialne, pozycyjne, przestrzenne, dźwiękowe czy kolorystyczne.

Kiedy warto zarejestrować znak towarowy?

• rozwijasz markę,
• tworzysz nowe logo,
• planujesz wprowadzić na rynek produkt pod nową nazwą,
• chcesz chronić przed kopiowaniem oryginalny slogan reklamowy,
• oferujesz produkty na platformach sprzedażowych.

Na czym polega wzór przemysłowy?

Rejestracja wzoru przemysłowego to skuteczna forma zabezpieczenia wyglądu produktu przed kopiowaniem. Wzór przemysłowy został określony jako nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, fakturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację.

Co może być wzorem przemysłowym? Zarejestrowane jako wzór przemysłowy mogą być opakowania, elementy graficzne, kroje pisma typograficznego, graficzne interfejsy użytkownika. Przykłady wzorów przemysłowych to wygląd butelki napoju, etykiety na produkcie spożywczym, namiot sportowy, rower, torebki, obuwie, czy graficzny interfejs aplikacji. Te wytwory mogą być chronione, dzięki czemu będziesz jedynym uprawnionym do oferowania produktów o takim wyglądzie na rynku.

Co do zasady wzór przemysłowy powinien być nowy w dacie zgłoszenia. Od tej zasady istnieje jednak wyjątek. W przypadku wzorów zgłaszanych do Urzędu Patentowego RP oraz EUIPO obowiązuje tzw. roczna ulga w nowości. Oznacza to, że jeżeli wzór został udostępniony publicznie, na przykład poprzez wprowadzenie produktu na rynek, nadal może zostać uznany za nowy i uzyskać ochronę, pod warunkiem że od pierwszego publicznego udostępnienia nie upłynęło więcej niż 12 miesięcy.

Kiedy warto zarejestrować wzór przemysłowy?

• konsumenci rozpoznają Twój produkt po jego wyglądzie,
• to walory estetyczne decydują o sukcesie rynkowym,
• chcesz, aby dane opakowanie było kojarzone tylko z Twoim przedsiębiorstwem,
• tworzysz interfejs aplikacji.

Różnice między znakiem towarowym a wzorem przemysłowym

Budując portfolio praw własności intelektualnej przedsiębiorcy często zastanawiają się czym różni się znak towarowy od wzoru przemysłowego. Prawo ochronne na znak towarowy chroni przed kopiowaniem oznaczenie, które pozwala odróżnić towary lub usługi jednego przedsiębiorcy od konkurencji. Może to być nazwa, logo, slogan, ale w niektórych przypadkach również umiejscowienie elementu graficznego na produkcie (znak pozycyjny) np. pasków na bucie, sekwencja obrazów (znak ruchomy), charakterystyczna krótka melodia (znak dźwiękowy), zestawienie kolorystyczne czy oryginalny kształt np. butelki perfum (znak przestrzenny). Nawet oryginalny i odróżniający układ sklepu jest chroniony jako znak towarowy.

Rejestracja wzoru przemysłowego chroni natomiast wygląd produktu, czyli jego kształt, linie, kontury, kolorystykę, fakturę czy ornamentację. Co jest również ważne, to fakt, że wzór przemysłowy nie chroni funkcji produktu ani jego nazwy, a jego zewnętrzną postać.

I chociaż ze względu na niekonwencjonalne znaki towarowe, a także możliwość ochrony wyglądu niektórych prac graficznych jako wzorów przemysłowych, to co do zasady, oba prawa odpowiadają na inne potrzeby przedsiębiorcy. Kiedy najważniejsza jest rozpoznawalność nazwy, to warto zadbać o rejestrację znaku towarowego. Jeżeli istotny jest oryginalny wygląd produktu lub opakowania to warto pomyśleć o wzorze przemysłowym.

Inny jest też czas na jaki udzielana jest ochrona. W przypadku ochrony w Polsce lub unijnej prawo ochronne na znak towarowy udzielane jest na okres 10 lat i może być przedłużane na kolejne dziesięcioletnie okresy bez ograniczeń. Natomiast prawo z rejestracji wzoru przemysłowego udzielane jest na 5 lat, z możliwością jego przedłużania na kolejne pięcioletnie okresy, aż do maksymalnego okresu ochrony wynoszącego 25 lat.

	Znak towarowy	Wzór przemysłowy
Chroni	nazwę, logo, slogan, odróżniający element graficzny	wygląd produktu
Czas ochrony	10 lat (które można przedłużyć na kolejne okresy ochrony)	do 25 lat (ochrona podlega przedłużeniu co 5 lat)
Co zabezpiecza	rozpoznawalność marki	design
Przykład	nazwa napoju	butelka napoju

Czy warto chronić jednocześnie znak towarowy i wzór przemysłowy?

Tak, w wielu przypadkach najlepszym rozwiązaniem nie jest wybór jednego prawa, lecz ich połączenie. Znak towarowy i wzór przemysłowy chronią inne elementy produktu i dlatego mogą skutecznie się uzupełniać.

Przykładowo wprowadzając na rynek nowy kosmetyk, suplementy czy napój, ich nazwy często są rejestrowane jako znak towarowy, a charakterystyczne opakowanie lub etykieta jako wzór przemysłowy. Podobnie w przypadku odzieży czy obuwia - nazwa producenta lub modelu może podlegać ochronie ze znaku towarowego, a nowy wygląd sportowego obuwia ochronie z wzoru przemysłowego. Dzięki temu przedsiębiorca zyskuje szerszy zakres ochrony i może skuteczniej przeciwdziałać naśladowaniu przez konkurencję.

Jak wybrać odpowiednią ochronę dla swojej firmy?

Nie ma jednego rozwiązania, które będzie odpowiednie dla każdego przedsiębiorcy. Wybór zależy od rodzaju prowadzonej działalności, oferowanych produktów lub usług i realiów rynkowych.

Jeżeli najważniejsza jest nazwa lub logo to zdecydowanie w pierwszej kolejności warto rozważyć rejestrację znaku towarowego. Jeżeli natomiast o wielkości sprzedaży produktu decyduje przede wszystkim jego wygląd, niezbędna może okazać się rejestracja wzoru przemysłowego.

Bardzo często przedsiębiorcy łączą te rozwiązania i chronią nazwę, logo, symbol jako znak towarowy, a wygląd produktu, opakowania, ikony aplikacji, elementów graficznych interfejsu użytkownika czy mebli chronią jako wzór przemysłowy. Największe przedsiębiorstwa często też decydują się na dodatkowe zabezpieczenie wyglądu produktów poprzez niekonwencjonalne znaki towarowe np. przestrzenne, kolorystyczne czy pozycyjne.

Jakie błędy popełniają przedsiębiorcy wybierając ochronę?

• Mylenie patentu, znaku towarowego i wzoru przemysłowego - patent chroni cechy techniczne rozwiązania, znak towarowy nazwę, logo czy inne odróżniające oznaczenie, a wzór przemysłowy wygląd produktu.
• Mylenie wzoru użytkowego i wzoru przemysłowego - wzór przemysłowy chroni wygląd produktu, ochrona nie obejmuje cech technicznych czy funkcjonalności. Cechy wyglądu, które wynikają tylko z funkcji technicznej nie podlegają ochronie. Z kolei wzór użytkowy chroni nowe rozwiązania techniczne.
• Zgłoszenie jedynie logo - a pominięcie rejestracji znaku słownego i zabezpieczenia wyglądu produktu.
• Brak ochrony opakowania - szczególnie kiedy to po opakowaniu konsumenci odróżniają produkt na sklepowych półkach.
• Zbyt późna rejestracja - wzór przemysłowy musi być nowy, co prawda jest roczna ulga w nowości, ale w przypadku jej przekroczenia i rejestracji wzoru, który nie jest nowy łatwo się narazić na jego unieważnienie i brak ochrony.

Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny. Jeżeli nie masz pewności, czy w Twoim przypadku lepszym rozwiązaniem będzie znak towarowy, wzór przemysłowy, czy połączenie obu tych praw, to skonsultuj się z nami i przygotujemy odpowiednią strategię ochrony własności intelektualnej.

Pytania i odpowiedzi

Autor artykułu

Anna Kawalec

Prawnik, rzecznik patentowy w kancelarii Markpresso.

Anna Kawalec stawia nacisk na wybór odpowiedniej strategii. Analizując sytuację klienta, patrzy kilka lat naprzód. Doradza rozwiązania korzystne nie tylko dziś, ale też za kilka lat. Przewiduje możliwe wyzwania i kolizje, co pozwala przedsiębiorcy dostosować swoje decyzje, by zminimalizować ryzyko sporów. Ukończyła Wydział Prawa i Administracji na Uniwersytecie Warszawskim oraz studia podyplomowe z prawa własności przemysłowej na tej samej uczelni i prawo nowych technologii i internetu na SWPS. W 2024 roku uzyskała certyfikat ZSK w zakresie prowadzenia mediacji cywilnych i gospodarczych. Od 2020 roku aktywnie bierze udział w pracach Polskiej Izby Rzeczników Patentowych – obecnie jako przewodnicząca Komisji Promocji Zawodu i wicedziekan Okręgu Mazowieckiego.

Pełny profil eksperta → | Profil LinkedIn →