Rejestracja znaku towarowego

Ochrona znaku towarowego 

Podstawową funkcją znaku towarowego jest umożliwienie odbiorcom odróżniania produktów lub usług pochodzących od jednego przedsiębiorcy od tych oferowanych przez konkurencję. W praktyce ma to ogromne znaczenie, ponieważ budując markę, jej nazwę, logo czy inne oznaczenia graficzne i identyfikacyjne, dążysz do tego, aby konsumenci je zapamiętali i kojarzyli z określoną jakością. Taka inwestycja wymaga odpowiedniego zabezpieczenia przed próbami wykorzystywania Twojej nazwy lub logo przez inne podmioty, które kopiując Twoje oznaczenia będą sprzedawać własne towary lub usługi. Co więcej, tolerowanie obecności na rynku oznaczeń myląco podobnych do Twojego może prowadzić do sytuacji, w której negatywne opinie dotyczące cudzych produktów zostaną przeniesione na Twoją działalność.

Rejestracja znaku towarowego to formalne zabezpieczenie marki, które pozwala skutecznie przeciwdziałać jej naśladowaniu oraz kopiowaniu. Zarejestrowany znak towarowy umożliwia walkę z podróbkami oraz z produktami lub usługami oznaczonymi w sposób na tyle podobny, że mogą wprowadzać konsumentów w błąd.

Aby nazwa lub logo korzystały z ochrony jako zarejestrowany znak towarowy, konieczne jest ich prawidłowe zgłoszenie do właściwego urzędu patentowego oraz pomyślne przejście całego procesu rejestracji.

Co może być znakiem towarowym?

Znak towarowy to oznaczenie, które pozwala konsumentom odróżnić Twoje towary lub usługi od pozostałych. Dlatego przedsiębiorcy najczęściej decydują się na ochronę swojej nazwy lub logo.

W zależności od tego na jakie oznaczenie chcemy uzyskać monopol, mamy do wyboru różne rodzaje znaków towarowych:

• Słowne znaki towarowe – dedykowane są dla zabezpieczenia nazwy. Chronią element słowny niezależnie od jego przedstawienia graficznego. Dzięki temu zapewniają szeroką ochronę i nie wymagają ponownej rejestracji w przypadku rebrandingu polegającego wyłącznie na zmianie logotypu lub elementów graficznych identyfikacji wizualnej.

• Słowno-graficzne znaki towarowe – chronią element słowny w konkretnym ujęciu graficznym. Jest to forma przeznaczona dla logotypów z elementem słownym.
• Graficzne znaki towarowe – czyli ochrona dla elementów wizualnych, które nie zawierają słów np. dla sygnetu, który jest używany w komunikacji marki.
• Niekonwencjonalne znaki towarowe, czyli znaki multimedialne, pozycyjne, przestrzenne, dźwiękowe czy kolorystyczne.

Obok konwencjonalnych znaków towarowych coraz większą popularnością cieszą się też „nowsze” formy ochrony elementów komunikacji marki jak dźwięk, kształt czy kolor. Jako konsumenci często kojarzymy producenta słysząc charakterystyczny dźwięk podczas włączania urządzenia lub widząc konkretne umiejscowienie elementu graficznego np. pasków na butach. Naturalną konsekwencją jest to, że przedsiębiorcy chcą zabezpieczyć te rozpoznawalne elementy przed ich kopiowaniem przez konkurencję. Znaki niekonwencjonalne to między innymi:

• Przestrzenne znaki towarowe – w ten sposób można chronić oryginalny, odróżniający się na rynku kształt np. butelki.
• Pozycyjne znaki towarowe – chronią umiejscowienie oznaczenia w konkretnym miejscu na produkcie np. elementy dekoracyjne na obuwiu czy tłoczenia na butelce.
• Znaki dźwiękowe – jako znak towarowy mogą zostać zarejestrowane również krótkie i odróżniające melodie i dźwięki np. dżingiel radiowy lub telewizyjny
• Znaki kolorystyczne – sam kolor może być ciężko zarejestrować jako znak towarowy – konieczne jest wykazanie tu, że dany kolor jest przez odbiorców już kojarzony z danym producentem – ale oryginalne zestawienia kolorystyczne mogą być przedmiotem rejestracji.
• Znaki towarowe ruchome i multimedialne – czyli znaki będące serią ruchomych obrazów, animacją lub kombinacją elementów obrazu i dźwięku. Ta forma jest wykorzystywana przy ochronie ruchomych logotypów, animacji wyświetlanych podczas ładowania się programu czy aplikacji. W ten sposób jeden z piłkarzy zarejestrował swoją cieszynkę.
• Znaki holograficzne – również hologram, czyli obraz, który zmienia swój wygląd w zależności od tego jak na niego patrzymy, może zostać zarejestrowany jako znak towarowy.

Znaki niekonwencjonalne pozwalają chronić formy coraz częściej i śmielej wykorzystywane w nowoczesnym marketingu, a rejestracja takich znaków obok tradycyjnych może znacząco wzmocnić ochronę przed próbami kopiowania identyfikacji marki.

Proces zgłoszenia znaku towarowego

Rejestracja znaku towarowego to proces, który składa się z kilku etapów. Warto starannie przygotować się do każdego z nich, aby uniknąć błędów i przyspieszyć uzyskanie ochrony.

1) Wybór rodzaju znaku i zakresu terytorialnego ochrony – najpierw należy określić rodzaj znaku, który chcemy zgłosić do rejestracji. Oczywiście zależy to od tego co chcemy chronić np. nazwę lub elementy graficzne. Na tym samym etapie zawsze pytamy klientów na jakich rynkach oferują swoje towary lub usługi i czy wystarczy im ochrona na terytorium Polski czy raczej powinniśmy zacząć od zgłoszenia znaku unijnego.

2) Przygotowanie wykazu towarów i usług – każdy znak zgłaszamy dla konkretnych towarów lub usług, które należy odpowiednio sklasyfikować zgodnie z klasyfikacją nicejską. To właśnie wykaz towarów i usług określa, w jakim zakresie oznaczenie będzie chronione np. dla kosmetyków, odzieży lub suplementów diety.

3) Złożenie wniosku o rejestrację znaku towarowego – po przygotowaniu wszystkich dokumentów możemy formalnie złożyć wniosek o rejestrację w Urzędzie Patentowym RP lub Urzędzie Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO).

4) Wniesienie opłaty urzędowej – dopiero po prawidłowym wniesieniu opłaty za zgłoszenie Urząd rozpocznie badanie zgłoszenia.

5) Badanie formalne i merytoryczne – Urząd w pierwszej kolejności bada poprawność formalną zgłoszenia, a następnie weryfikuje, czy znak może pełnić funkcję znaku towarowego np. czy nie jest opisowy i czy posiada zdolność odróżniającą.

6) Okres sprzeciwowy – jeżeli zgłoszenie przejdzie pozytywnie oba etapy, znak zostaje opublikowany na trzymiesięczny okres sprzeciwowy. W tym czasie inni przedsiębiorcy mogą zgłosić sprzeciw, jeśli uznają, że zgłoszony znak narusza ich prawa.

7) Rejestracja i uzyskanie ochrony – ostatnim etapem, jeżeli nie wystąpiły żadne przeszkody, jest rejestracja znaku. W przypadku zgłoszenia znaku w Urzędzie Patentowym RP, po zakończeniu okresu sprzeciwowego Urząd wydaje decyzję warunkową o udzieleniu ochrony. Dopiero po wniesieniu opłaty za ochronę znak zostaje formalnie zarejestrowany. Brak opłaty oznacza konieczność ponownego rozpoczęcia całej procedury.

Jak skutecznie zastrzec znak towarowy?

Do zgłoszenia znaku towarowego należy się odpowiednio przygotować i opracować strategię, która zminimalizuje ryzyko odmowy rejestracji. Najważniejsze elementy analizy to ocena zdolności rejestrowej znaku towarowego, odpowiedni wybór rodzaju znaku i właściwe przygotowanie wykazu towarów i usług.

Na początku weryfikujemy oznaczenie i sprawdzamy, czy spełnia ustawowe przesłanki, aby zostać objęte formalną ochroną prawną. W szczególności sprawdzamy, czy znak posiada zdolność odróżniającą, czyli czy umożliwia konsumentom odróżnienie towarów lub usług oznaczonych tym znakiem od towarów lub usług oferowanych przez konkurencję. Sprawdzamy również czy oznaczenie nie jest opisowe – jeżeli oznaczenie ma charakter opisowy lub jest określeniem powszechnie stosowanym w odniesieniu do towarów lub usług, dla których jest zgłaszane, urząd patentowy co do zasady odmówi jego rejestracji. Przykładem takiego znaku jest „Bezpieczna dostawa” dla usług kurierskich.

Następnie warto sprawdzić czy nazwa, która ma być przedmiotem zgłoszenia nie jest identyczna lub zbyt podobna do innego wcześniejszego zarejestrowanego znaku towarowego. Zgłoszenie oznaczenia, które jest nadmiernie podobne do cudzego zarejestrowanego znaku, może doprowadzić do konfliktu prawnego i wniesienia przez jego właściciela sprzeciwu do zgłoszenia. W przypadku sprzeciwu Urząd Patentowy dokładnie zbada sprawę. Jeśli stwierdzi, że towary oraz znaki są na tyle podobne, że oznaczenia mogą zostać pomylone przez odbiorców to zgłoszenie zostanie odrzucone.

Znak towarowy zgłaszamy dla określonych towarów i usług, które wypisujemy w wykazie. Dobrze przygotowany i dopasowany do realiów biznesowych wykaz towarów i usług to kluczowy element zgłoszenia znaku. To właśnie on wyznacza zakres ochrony oznaczenia. Towary i usługi są przypisane do określonych klas w ramach Klasyfikacji Nicejskiej, dlatego przy przygotowywaniu wykazu należy przyporządkować termin do właściwego numeru klasy. Przykładowo, odzież jest w klasie 25.

Jednym z najczęstszych błędów jest pominięcie części towarów lub usług, dla których znak faktycznie będzie używany, a to może skutkować brakiem realnej ochrony. Inny błąd to przekonanie, że wystarczy wskazać samą klasę, by uzyskać ochronę na wszystkie towary lub usługi, które się w niej mieszczą. Nic bardziej mylnego. Chronione będą tylko te konkretne towary lub usługi, które zostaną wpisane do wykazu w zgłoszeniu. Przykładowo, w klasie 9 znajdują się zarówno telefony komórkowe, jak i oprogramowanie. Jeśli wskażesz jedynie telefony komórkowe, ochrona nie obejmie automatycznie oprogramowania.

Przed zgłoszeniem warto znaleźć czas, aby omówić wybór rodzaju znaku i przygotowanie wykazu towarów i usług, które wpłyną na skuteczność Twojej późniejszej ochrony.

Znaczenie rejestru znaków towarowych

Każdy urząd patentowy lub ds. własności intelektualnej (np. Urząd Patentowy RP, EUIPO) prowadzi rejestr znaków towarowych. Jest to baza danych, w której publikowane są wszystkie zgłoszone i zarejestrowane znaki towarowe oraz informacje o nich. W rejestrze możesz sprawdzić jakie znaki towarowe są zgłoszone lub zarejestrowane, kto jest ich właścicielem, czy ich ochrona jest aktualna oraz dla jakich towarów i usług obowiązuje. Dane ujawnione w rejestrze są istotne dla możliwości egzekwowania praw i skutecznej ochrony przed naruszeniami. Dlatego ważne, aby w przypadku zmiany np. właściciela znaku, aktualizować dane w rejestrze.

Zastrzeganie znaków towarowych: korzyści i wyzwania

Podsumowując, rejestracja znaku towarowego to uzyskanie formalnego prawa ochronnego, które przyznaje wyłączność na używanie zarejestrowanego oznaczenia na danym terytorium, w odniesieniu do wskazanych towarów i usług. Największą korzyścią z rejestracji znaku towarowego jest możliwość skutecznej ochrony oznaczenia przed bezprawnym wykorzystywaniem przez konkurencję. Rejestracja ułatwia nie tylko działania sądowe i przedsądowe, ale również szybkie zablokowanie podróbek, które sprzedawane są na platformach e-commerce (często wystarczy wysłanie świadectwa rejestracji znaku i informacji, że inny podmiot używa go bezprawnie).

Rejestracja znaku towarowego ma również wpływ na wartość przedsiębiorstwa, ułatwia pozyskanie inwestorów, wzmacnia wiarygodność firmy i jest przydatna w wielu praktycznych aspektach jak przy udzielaniu licencji czy rejestracji marki na platformach e-commerce.

Wyzwania, przy których może pomóc rzecznik patentowy to nie tylko odpowiednie przygotowanie strategii ochrony – czyli wybór formy i zakresu ochrony, w tym przygotowanie wykazu towarów i usług. To również dalsze monitorowanie znaku towarowego, w tym monitorowanie czy inna osoba nie próbuje zarejestrować znaku identycznego lub podobnego, pomoc w przypadku kopiowania lub naśladowania znaku towarowego, a także doradztwo, aby ochrona pozostała w mocy. Znaku należy używać w sposób rzeczywisty, aby nie narazić się na ryzyko wygaszenia ochrony, a to używanie najlepiej na bieżąco dokumentować. Jednocześnie trzeba pamiętać o opłatach za przedłużanie ochrony, bo w przypadku ich braku rejestracja przestaje obowiązywać.