Rejestracja wzoru użytkowego

Co to jest wzór użytkowy?

Wzór użytkowy to forma ochrony przeznaczona dla nowych rozwiązań technicznych, dotyczących kształtu lub budowy przedmiotu o trwałej postaci (albo przedmiotu składającego się ze związanych ze sobą funkcjonalnie części o trwałej postaci). Wzorem użytkowym nie może być rozwiązanie, które nie jest określone przestrzennie np. sposoby produkcji czy wytwarzania lub wytwory bezpostaciowe jak maści, kremy, płyny. Co może być wzorem użytkowym? Mogą to być przykładowo elementy konstrukcyjne, przedmioty użytkowe czy narzędzia np. oznacznik do cechowania drewna, wkładka zamka, konstrukcja ula czy nawet koperta kurierska.

To dobra forma ochrony dla użytecznych rozwiązań technicznych, które nie zawsze spełniają rygorystyczne wymogi stawiane patentom. Wzór użytkowy, aby został objęty formalną ochroną musi być nowy i nadawać się do przemysłowego zastosowania. Ochrona na wzór użytkowy trwa 10 lat. 

W porównaniu do patentu uzyskanie ochrony na wzór użytkowy może być nieco prostsze i szybsze, ale pewne kategorie np. sposób wytwarzania, które mogą być objęte ochroną patentową, nie mogą być zgłoszone jako wzór użytkowy. Od wzorów użytkowych nie wymaga się poziomu wynalazczego, co oznacza, że rozwiązanie, może cechować się pewną oczywistością, o ile pozostaje nowe. 

Wzór użytkowy należy odróżnić od wzoru przemysłowego – podczas kiedy wzór użytkowy to ochrona danego rozwiązania technicznego i jego funkcjonalności, wzór przemysłowy to ochrona wyglądu zewnętrznego produktu, a nie jego cech funkcjonalnych. 

Proces zgłoszenia wzoru użytkowego

Pierwszym etapem jest badanie stanu techniki. Rozwiązania zgłaszane do ochrony muszą być nowe, dlatego konieczne jest sprawdzenie rozwiązań o podobnym zakresie, które już zostały ujawnione np. opisane w zgłoszeniach lub publikacjach naukowych. Nowość oceniana jest w skali globalnej. Odpowiednie sprawdzenie ujawnionych rozwiązań pozwala opracować strategię zgłoszenia wzoru użytkowego i prawidłowo określić zakres ochrony, o którą będziemy się ubiegać. Wymóg nowości oznacza też, że przed zgłoszeniem nie można prezentować swojego rozwiązania.

Przygotowanie zgłoszenia obejmuje przygotowanie podania o udzielenie ochronę oraz najważniejszych części, czyli opisu rozwiązania, zastrzeżeń ochronnych oraz fakultatywnie rysunków. To zastrzeżenia wyznaczają zakres ochrony, dlatego niezbędna jest duża precyzyjność. Przygotowane zgłoszenie składamy do właściwego urzędu, gdzie podlega badaniu pod kątem formalnym i merytorycznym. Urząd Patentowy bada m.in. nowość i przemysłową stosowalność. Samo postępowanie kończy się decyzją o udzieleniu ochrony albo odmowie jej przyznania. 

Korzyści z rejestracji wzoru użytkowego

Prawo ochronne na wzór użytkowy zapewnia wyłączne korzystanie ze wzoru w sposób zarobkowy lub zawodowy na terenie danego państwa. Oznacza to, że produkt jest skutecznie chroniony przed kopiowaniem przez konkurencję. Każdą próbę wprowadzenia na rynek identycznych rozwiązań można zablokować poprzez wezwanie do zaprzestania naruszeń lub działaniami sądowymi. Wzór użytkowy na który udzielono prawa ochronnego może być również przedmiotem sprzedaży lub licencji. 

Najczęstsze wyzwania i błędy przy rejestracji

Najczęstszym błędem jest wcześniejsze ujawnienie wzoru użytkowego np. poprzez opisanie w publikacji, mediach społecznościowych czy wprowadzenie produktu na rynek. Ujawnienie przed dokonaniem zgłoszenia skutkuje brakiem nowości i może doprowadzić do odmowy udzielenia ochrony. 

Kolejnym błędem jest złe skonstruowanie zastrzeżeń ochronnych np. poprzez dodanie w zastrzeżeniu niezależnym zbędnych szczegółów, które znacząco zawężą ochronę. Tym samym ogranicza to zakres ochrony i umożliwia innym podmiotom kopiowanie najistotniejszych cech rozwiązania. Dlatego już na wczesnym etapie opracowywania rozwiązania warto skonsultować się z rzecznikiem patentowym, aby zaplanować kierunek opracowywania rozwiązania.